Phân tích đoạn “chị em Thúy Kiều” trích “truyện Kiều” của Nguyễn Du


Phân tích đoạn “chị em Thúy Kiều” trích “truyện Kiều” của Nguyễn Du

Hướng dẫn

Đề bài: Dựa vào sự hiểu biết của mình về truyện Kiều của Nguyễn Du, em hãy phân tích đoạn “chị em Thúy Kiều”

Mở bài Phân tích đoạn “chị em Thúy Kiều”

Đoạn “chị em Thúy Kiều” nằm ở phần đầu của bài thơ và nằm sau 14 câu thơ đầu. Bài thơ khắc họa chân dung nhân vật một cách mỹ lệ và hoàn hảo, đó là vẻ đẹp “nghiêng nước nghiêng thành” khó ai sánh được nhưng đó cũng chính những điềm báo dự cảm cho số phận của người “hồng nhan bạc phận”

Thân bài Phân tích đoạn “chị em Thúy Kiều” trích “truyện Kiều”

Câu thơ mở đầu vừa giới thiệu Thuý Vân vừa khái quát vẻ đẹp của nhân vật. Hai chữ “trang trọng” gợi vẻ cao sang, quý phái.

“Đầu lòng hai ả tố nga,

Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân.

Mai cốt cách tuyết tinh thần,

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.”

Bốn câu tiếp theo tác giả miêu tả vẻ đẹp của Thúy Vân thật khiến người ta dễ cảm thương, yêu mến:

“Vân xem trang trọng khác vời,

Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.

Hoa cười ngọc thốt đoan trang,

Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.”

Với bút pháp nghệ thuật ước lệ, vẻ đẹp của Vân được so sánh với những thứ cao đẹp nhất trên đời, trăng, hoa, mây, tuyết, ngọc. Bằng thủ pháp liệt kê chân dung Thúy Vân được miêu tả toàn vẹn từ khuôn mặt, nét mày, làn da, mái tóc đến nụ cười, giọng nói, phong thái ứng xử nghiêm trang, đứng đắn. Mỗi chi tiết được miêu tả cụ thể hơn nhờ bổ ngữ, định ngữ, hình ảnh so sánh ẩn dụ.

Tác giả đã vẽ nên bức chân dung Thuý Vân bằng nghệ thuật so sánh ẩn dụ và ngôn ngữ thơ chọn lọc, chau chuốt: khuôn mặt đầy đặn, phúc hậu, tươi sáng như mặt trăng; lông mày sắc nét như con ngài; miệng cười tươi thắm như hoa; giọng nói trong trẻo thốt ra từ hàm răng ngà ngọc; mái tóc đen óng ả hơn mây, làn da trắng mịn màng hơn tuyết (khuôn trăng… màu da).

Xem thêm:  Thuyết minh về vai trò của rừng đối với sự sống con người

-Chân dung Thuý Vân là chân dung mang tính cách, số phận. Vân đẹp hơn những gì mĩ lệ nhất của thiên nhiên nhưng tạo sự hoà hợp êm đềm với xung quanh: mây thua, tuyết nhường. Thuý Vân hẳn có một tính cách ung dung, điềm đạm, một cuộc đời bình yên không sóng gió.

Sau khi khắc họa chân dung tuyệt đẹp của Thúy Vân thì Nguyễn Du phải dùng tới 12 câu thơ tiếp theo thì mới miêu tả hết được vẻ đẹp và tài hoa của Kiều:

“Kiều càng sắc sảo mặn mà,

So bề tài sắc lại là phần hơn.

Làn thu thủy nét xuân sơn,

Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

Một hai nghiêng nước nghiêng thành,

Sắc đành đòi một tài đành họa hai.

Thông minh vốn sẵn tính trời,

Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.

Cung thương làu bậc ngũ âm,

Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.

Khúc nhà tay lựa nên xoang,

Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.”

Câu thơ đầu đã khái quát đặc điểm của nhân vật: “Kiều càng sắc sảo mặn mà”. Nàng sắc sảo về trí tuệ và mặn mà về tâm hồn.

Gợi tả vẻ đẹp của Kiều tác giả vẫn dùng những hình tượng ước lệ: thu thuỷ, xuân sơn, hoa, liễu. Đặc biệt khi hoạ bức chân dung Kiều, tác giả tập trung gợi tả vẻ đẹp đôi mắt. Hình ảnh “Làn thu thuỷ, nét xuân sơn” là hình ảnh mang tính ước lệ, đồng thời cũng là hình ảnh ẩn dụ, gợi lên một đôi mắt đẹp trong sáng, long lanh, linh hoạt như làn nước mùa thu, đôi lông mày thanh tú như nét mùa xuân. Đôi mắt đó là cửa sổ tâm hồn, thể hiện phần tinh anh của tâm hồn, trí tuệ. Tả Kiều, tác giả không cụ thể như khi tả Vân mà chỉ đặc tả đôi mắt theo lối điểm nhãn – vẽ hồn cho nhân vật, gợi lên vẻ đẹp chung của một trang giai nhân tuyệt sắc. Vẻ đẹp ấy làm cho hoa ghen, liễu hờn, nước nghiêng thành đổ. Nguyễn Du không miêu tả trực tiếp nhân vật mà miêu tả sự ghen ghét, đố kị hay ngưỡng mộ, say mê trước vẻ đẹp đó, cho thấy đây là vẻ đẹp có chiều sâu, có sức quyến rũ, cuốn hút lạ lùng.

Xem thêm:  Kể về gia đình em

Vẻ đẹp tiềm ẩn phẩm chất bên trong cao quý, cái tài, cái tình đặc biệt của Kiều. Tả Thuý Vân chỉ tả nhan sắc, còn tả Thuý Kiều, tác giả tả sắc một phần thì dành hai phần để tả tài. Kiều rất mực thông minh và đa tài “Thông minh vốn sẵn tính trời”. Tài của Kiều đạt đến mức lý tưởng theo quan niệm thẩm mĩ phong kiến, hội đủ cầm, kỳ, thi, hoạ “Pha nghề thi hoạ đủ mùi ca ngâm”.

Tác giả đặc tả tài đàn – là sở trường, năng khiếu, nghề riêng của nàng “Cung thương lầu bậc ngũ âm, Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương”. Không chỉ vậy, nàng còn giỏi sáng tác nhạc. Cung đàn Bạc mện của Kiều là tiếng lòng của một trái tim đa sầu đa cảm “Khúc nhà tay lựa nên chương, Một thiên bạc mệnh lại càng não nhân”.

Sau khi tả vẻ đẹp “nghiêng nước nghiêng thành” của Thúy Kiều thì Nguyễn Du thể hiện được cả cái tình của Kiều khi nàng thể hiện tài năng mà bất cứ một cô gái nào cũng ước muốn.

Chân dung Thuý Kiều là bức chân dung mang tính cách và số phận. Vẻ đẹp khi cho tạo hoá phải ghen ghét, các vẻ đẹp khác phải đố kị, tài hoa trí tuệ thiên bẩm “lai bậc” đủ mùi, cả cái tâm hồn đa sầu đa cảm khiến Kiều không thể tránh khỏi định mệnh nghiệt ngã, số phận éo le, gian khổ bởi “Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau”. “Trời xanh quen thói mà hồng đánh ghen”. Cuộc đời Kiều hẳn là cuộc đời hồng nhan bạc mệnh.

Có thể nói tác giả đã rất tinh tế khi miêu tả nhân vật Thuý Kiều: Tác giả miêu tả chân dung Thuý Vân trước để làm nổi bật chân dung Thuý Kiều, ca ngợi cả hai nhưng đậm nhạt khác nhau ở mỗi người: chỉ dành bốn câu thơ để tả Vân, trong đó dành tới 12 câu thơ để tả Kiều, Vân chỉ tả nhan sắc, Kiều cả tài, sắc, tình đều đặc đặc tả. Đó chính là thủ pháp đòn bẩy.

Xem thêm:  Nghị luận xã hội về vấn đề rác thải, xả rác bừa bãi

Như làm cho người đọc có dự cảm bề số phận của chị em Thúy Kiều khi miêu tả vẻ đẹp của họ, nếu Thúy Vân thì nét nào ra nét ấy, hài hòa, khiến trời đất cũng phải yêu mến nhưng ngược lại vẻ đẹp của Thúy Kiều lại khiến cảnh vât trời đất đố kị, ghen ghét. Ở 4 câu cuối Nguyễn Du nhận xét chung về cuộc sống hai chị em Thuý Kiều.

“Phong lưu rất mực hồng quần,

Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.

Ềm đềm trướng rủ màn che,

Tường đông ong bướm đi về mặc ai.”

Họ sống phong lưu, khuôn phép, đức hạnh, theo đúng khuôn khổ của lễ giáo phong kiến. Tuy cả hai đều đã đến tuổi búi tóc cài trâm nhưng vẫn “trướng rũ màn che, tường đông ong bướm đi về mặc ai”.

Hai câu cuối trong sáng, đằm thắm như chở che, bao bọc cho hai chị em hai bồn hoa vẫn còn phong nhuỵ trong cảnh “Êm đềm trướng rủ màn che”. Gia cảnh gia đình thuộc tầng lớp trung lưu,cuộc sống êm đềm, bình lặng, được chở che, là những thiếu nữ có tâm hồn trong sáng, sống đúng với khuôn mẫu, lễ giáo lối sống sống thời xưa.

Kết luận: Nêu cảm nghĩ về đoạn “chị em Thúy Kiều” trích “truyện Kiều” của Nguyễn Du

Đoạn trích đã miêu tả một cách sinh động chân dung của Thúy Vân và Thúy Kiều, đồng thời thể hiện tấm lòng trân trọng cái đẹp của Nguyễn Du. Với hình ảnh ước lệ, ẩn dụ tác giả đã xây dựng hình tượng nhân vật độc đáo, đa dạng, biến ngoại hình thành phương tiện để khám phá tính cách và số phận của nhân vật. Qua đoạn trích nhà thơ đã bộc lộ được giá trị nhân đạo sâu sắc ngợi ca trân trọng cái đẹp, xót xa, đồng cảm số phận của con người.

Theo Nhungbaivanhay.vn

Bài viết liên quan